การตัดสินใจ (ตอน 2)

การตัดสินใจ
ข้อแนะนำ และข้อควรระวัง
เเชร์ (Share)

การตัดสินใจ (ตอนที่ 2)

จากในตอนแรก ที่เรามีโอกาสคุยกันในเรื่องของ การตัดสินใจ ที่ผ่านระบบการคิดสองแบบคือ “คิดเร็ว” และ “คิดช้า” ในตอนนี้เราจะมาดูด้วยกันครับว่า อะไรเป็นสิ่งที่ควรพิจารณาเพิ่มเติม ข้อแนะนำ และข้อควรระวังในการตัดสินใจ ..โดยเฉพาะอย่างยิ่งการตัดสินใจที่มีความสำคัญ ไม่ว่าจะเป็นในเชิงธุรกิจหรือเรื่องส่วนตัว

การตัดสินใจแบบมีอคติ (Biased Decision)

เหตุการณ์เดียวกันที่ถูกนำมากล่าวซ้ำบ่อยๆ

เช่นการประโคมข่าว การพูดเรื่องเดิมๆ และการเล่าเเบบตอกย้ำ ทำให้ผู้รับฟัง หรือตัวเราวิเคราะห์และมองสิ่งต่างๆ อย่างมีอคติ ซึ่งเป็นสาเหตุให้การตัดสินใจต่างๆ คลาดเคลื่อน ผิดพลาด เเละไม่สะท้อนความเป็นจริง ตัวอย่างเช่น การนำเสนอข่าวเหตุการณ์เลวร้ายที่เกิดขึ้นกับนักท่องเที่ยวสาวชาวอังกฤษ ที่เกาะเต่าในประเทศไทยของเรา ที่ได้สร้างความตระหนกตกใจ และความเชื่อที่ผิดเกี่ยวกับเรื่องความปลอดภัย ของการเดินทางมาเที่ยวในประเทศไทย โดยเฉพาะที่เกาะเต่า ในความเป็นจริงแล้ว เหตุการณ์เลวร้ายในลักษณะดังกล่าว แทบไม่เคยเกิดขึ้นเลย แต่ยังมีนักท่องเที่ยวต่างชาติส่วนมาก รวมถึงนักท่องเที่ยวไทยบางส่วนเข้าใจว่า เกาะเต่าเป็นสถานที่ที่ไม่ปลอดภัย จึงไม่เหมาะสมที่จะเป็นสถานที่ท่องเที่ยว ถ้าดูในแง่ข้อมูลของอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวของโลก ยังมีสถานที่ท่องเที่ยวอีกมากมายทั้งในไทย และต่างประเทศที่มีคดีความเกี่ยวข้องกับอาชญากรรมต่างๆ มากกว่าเกาะเต่า อีกหลายเท่าตัว   

การชี้นำด้วยการให้ข้อมูลเพียงด้านเดียว

ส่วนมากจะเกิดกับ การชักชวนให้ลงทุน เช่นการลงทุนในหุ้น การลงทุนในรูปแบบโครงการร่วมทุน การขอกู้ยืมเงิน โดยจะมีการชี้ให้เห็นถึงโอกาสที่ดี และมีแนวโน้มที่จะเกิดขึ้นในอนาคต แต่ไม่กล่าวถึงข้อเท็จจริงในเรื่องของ ความเสี่ยง และปัจจัยอื่นๆ ที่ควรต้องนำมาพิจารณาร่วมด้วย เพื่อการตัดสินใจที่ถูกต้อง

การตัดสินใจ ..ที่ไม่รอบคอบเพียงพอ

เวลาที่เราเห็นผู้ชายคนหนึ่งถือหนังสือพิมพ์บางกอกโพสต์(Bangkok Post) บนรถไฟฟ้า BTS แล้วถูกถามว่า “..คุณคิดว่าผู้ชายคนนั้นเรียนจบปริญญาโท หรือเรียนไม่จบปริญญาตรี..” สิ่งที่น่าแปลกใจคือ คนส่วนมากจะตอบว่าผู้ชายคนนั้นน่าจะจบปริญญาโท เพราะอ่านหนังสือพิมพ์ภาษาอังกฤษคือบางกอกโพสต์ได้ แต่ความเป็นจริงในเชิงสถิติ ชี้ให้เห็นว่าผู้โดยสารส่วนมากที่เดินทางโดยใช้รถไฟฟ้า BTS จะเป็นคนธรรมดาทั่วไปจนถึงผู้ที่สำเร็จการศึกษาปริญญาตรี สัดส่วนผู้สำเร็จการศึกษาในระดับปริญญาโทขึ้นไปมีน้อยมากๆ และในปัจจุบัน ผู้คนที่อาศัยอยู่ในเมืองใหญ่อย่างกรุงเทพฯ จะมีความสามารถในการเข้าใจภาษาอังกฤษด้วยการอ่าน แม้ว่าเขาเหล่านั้นจะไม่จบหรือยังเรียนไม่จบปริญญาตรี  อนึ่ง..การที่คนๆ หนึ่งถือหนังสือพิมพ์บางกอกโพสต์  ไม่ได้หมายความว่าเขาจะเป็นผู้อ่านเสมอไป อาจจะซื้อไปให้ใครคนใดคนนึ่งก็ได้  …นี่ถือเป็นการตัดสินใจที่มีอคติ ที่มีสาเหตุมาจากความไม่รอบคอบ และไม่ตรวจสอบ ข้อเท็จจริงที่มีอยู่

การตัดสินใจ ความสามารถ เเละโชค
ความสำเร็จ = ความสามารถ + โชค

ความมั่นใจที่มากเกินไป (Overconfidence)

จากการศึกษาโดยคุณ Daniel Kahneman นักจิตวิทยา นักสถิติ นักเศรษฐศาสตร์พฤติกรรมเจ้าของรางวัลโนเบล และผู้เขียนหนังสือ Thinking; Fast & Slow ที่โด่งดังพบว่า

ความสำเร็จต่างๆ ที่เกิดขึ้นเกิดจาก “ความสามารถ” + “โชค”

ความสำเร็จอย่างล้นหลามเกิดจาก “ความสามารถที่ดีขึ้นเล็กน้อย” + “โชคอย่างมหาศาล”

โชคหมายถึง ช่วงเหตุการณ์ สภาวะแวดล้อม หรือบุคคลที่ต้องไปเกี่ยวข้อง ได้มาอยู่พร้อมกันกับความสามารถที่เรามี จึงทำให้เกิดความสำเร็จต่างๆ ขึ้น

ผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่า เราอาจจะไม่สามารถทำสิ่งต่างๆ ให้สำเร็จได้เหมือนเดิม ถ้าต้องทำมันอีกครั้งหนึ่งเพราะ โชคหรือ “แวดล้อม” ต่างๆ ซึ่งไม่สามารถควบคุมได้อาจไม่ได้เกิดขึ้นอีก เป็นการเตือนว่าอย่ามั่นใจในความสามารถของตนเองมากเกินไป และควรพยายามหาทางเข้าไปอยู่ใน “แวดล้อม” ที่เคยเอื้อต่อการทำสิ่งนั้นให้ประสบความสำเร็จอีกครั้ง

คุณ Daniel Kahneman ยังเล่าให้ฟังอีกว่า

ในการสำรวจกลุ่มตัวอย่าง 284 คนที่มีอาชีพและหารายได้ จากความเชี่ยวชาญในการพยากรณ์หรือคาดการณ์อนาคตนั้น ผู้เชี่ยวชาญกลุ่มดังกล่าว ทำคะแนนในการคาดการณ์เหตุการณ์ ได้ต่ำกว่าบุคคลทั่วไปที่ไม่เคยแสดงตนว่า “มีความสามารถพิเศษ” โดยบุคคลเหล่านั้นจะใช้ข้อมูลที่พอหาได้ มาประกอบกันเพื่อการพยากรณ์มากกว่าที่จะใช้ความเชื่อหรือ “ความมั่นใจอย่างล้นเหลือ” ว่าตนมีความพิเศษเหนือผู้อื่น 

ใช้สัญชาตญาณให้น้อยลง และใช้สูตรสำเร็จให้มากขึ้น

สัญชาตญาณ(instinct) และความรู้สึกประเภท “Gut Feeling” ควรเป็นสิ่งที่หลีกเลี่ยง ในการทำงาน การทำธุรกิจ หรือการตัดสินใจ ที่มีความสำคัญมากๆ …ให้ใช้สูตรสำเร็จซึ่งก็คือ รูปแบบหรือสิ่งเดียวกันซึ่งเคยพิสูจน์มาแล้วว่า ทำแล้วได้ผลจริง ยิ่งธุรกิจมีความเติบโตและเป็นไปด้วยดี ความเสี่ยงใน.. การตัดสินใจ ..แต่ละครั้งก็จะสูงตามไปด้วย เจ้าของหรือผู้ดูแล จึงไม่ควรใช้สัญชาตญาณ(instinct) หรือ “Gut Feeling” ส่วนตัว ในการตัดสินใจ แต่ควรใช้ข้อมูล ข้อท็จจริง และกรณีศึกษา(Case Study) เป็นหลัก

ชันสูตรศพล่วงหน้า (Premortem)

การชันสูตรศพล่วงหน้า ของสิ่งที่ต้องการจะทำให้ประสบความสำเร็จคือ แนวคิดที่ให้มองไปข้างหน้าแล้วสมมุติว่า จะเกิดความล้มเหลวขึ้นในสิ่งที่เรากำลังจะทำ ให้บรรยายลักษณะทั้งหมดของความล้มเหลวรวมถึง สาเหตุของความล้มเหลวอย่างถี่ถ้วน  และนี่จะเป็นกุญแจสำคัญในการที่จะทำให้เราเรียนรู้เพื่อป้องกัน เหตุและปัจจัยต่างๆ ซึ่งนำไปสู่ความล้มเหลว การชันสูตรศพล่วงหน้าจะทำให้ไม่มีศพจริงหรือความล้มเหลวเกิดขึ้น

เกือบครบถ้วนแล้วนะครับ สำหรับข้อแนะนำและข้อควรระวังที่เกี่ยวข้องกับการตัดสินใจ  ที่ได้รวบรวมมาจาก บทสรุปของการศึกษา(Key Findings) และสถิติต่างๆ (Key Statistics) ในตอนหน้าซึ่งเป็นตอนสุดท้าย เราจะมาคุยกันถึงเรื่อง “ความคาดหวัง” ที่มีอิทธิพลอย่างมากต่อการตัดสินใจของเรา รวมถึงบทสรุปขั้นตอนของการตัดสินใจ ที่ถูกต้อง ..แล้วพบกันในตอนหน้าครับ

.

เนื้อหาเพิ่มเติมและหนังสือที่เกี่ยวข้อง

.

ร้านหนังสือ [BOOKSHOPS]

.

กดปุ่มเพื่อติดตาม

(Click to follow)


เเชร์ (Share)

<Reference list is on ABOUT US page>