ความหมายของชีวิต

ความหมายของชีวิต
ค้นหาและทำให้งอกงามยิ่งขึ้นผ่าน 4 สิ่งสำคัญ
เเชร์ (Share)

ความหมายของชีวิต

เมื่อพูดถึงคำๆ นี้ คนส่วนใหญ่ก็จะนึกถึง ‘ความสุข’ ซึ่งเกิดจากความสะดวกสบาย ความสนุก และการได้อยู่กับสิ่งที่น่ารักน่าพอใจ  ในขณะที่คนอีกกลุ่มหนึ่ง จะนึกถึงสิ่งที่ยิ่งใหญ่กว่าตัวเอง และการได้เป็นส่วนหนึ่งของสิ่งที่ยิ่งใหญ่นั้น ซึ่งหมายถึงการที่พวกเขาได้มี ‘ความหมาย’ บางอย่างในนั้น

มีการทำการทดลองโดยได้แบ่งกลุ่มคนเป็นสองกลุ่ม คือ กลุ่มที่แสวงหา ‘ความสุข’ กับกลุ่มที่แสวงหา ‘ความหมาย’

โดยกลุ่มที่แสวงหาความหมาย ให้ทำกิจกรรม เช่น ให้อภัยเพื่อน, แบ่งปันความรู้, ช่วยเหลือผู้อื่น, รวมถึงการพัฒนาตนเอง ในขณะที่กลุ่มที่แสวงหาความสุข ให้ทำกิจกรรม เช่น นอน, เล่มเกม, ดูหนัง, ช้อปปิ้ง, ฯลฯ  

หลังจากจบการทดลอง นักวิจัยพบว่า กลุ่มที่หาความสุข มีความรู้สึกแง่บวกเพิ่มขึ้น และความรู้สึกแง่ลบลดลงหลังจบการทดลอง แต่หลังจากนั้น 3 เดือน อารมณ์และความรู้สึกก็จางหายไป ส่วนกลุ่มที่หาความหมาย ไม่ได้รู้สึกว่าตัวเองมีความสุขในทันทีที่ทำการทดลองเสร็จ แต่หลังจากนั้น 3 เดือน รู้สึกว่าชีวิตพัฒนาไปในทางที่ดีกว่าเดิม มีแรงบันดาลใจ มีอารมณ์เชิงลบน้อยลง ได้เป็นส่วนหนึ่งของบางสิ่งที่ยิ่งใหญ่กว่าตัวเอง แจ่มใส สุขลึก และมีสุขภาพจิตโดยรวมดีกว่า

เพราะแท้จริงแล้วชีวิตที่มี ‘ความหมาย’ คือชีวิตที่มี ‘ความสุข’ ที่ลึกและละเอียดอ่อนกว่าความสุขโดยทั่วไปที่มักผูกติดกับ ‘ตัวตน’ ของคนนั้นๆ

ความหมายของชีวิตของคนๆ หนึ่งสามารถค้นหา และทำให้งอกงามยิ่งขึ้นผ่าน 4 สิ่งสำคัญดังต่อไปนี้

1. ความผูกพันและเป็นส่วนหนึ่ง (Belonging)

การที่เราได้ผูกพันและเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตคนหรือกลุ่มคน จะทำให้เรารู้สึกถึงความหมายของชีวิตได้อย่างชัดเจน ซึ่งจะเกิดขึ้นในสองลักษณะคือ ความรู้สึกห่วงใยซึ่งกันและกัน และความสัมพันธ์ที่ดี ความผูกพันและการได้เป็นส่วนหนึ่ง ทำให้มนุษย์ซึ่งเป็นสัตว์สังคม (Social Animal) รู้สึกมีความหมาย และสามารถดำรงชีวิตอยู่ได้

“จากการทดลองการเลี้ยงดูเด็กเล็กซึ่งเป็นเด็กกำพร้าสองกลุ่มพบว่า มีอัตราการเสียชีวิตที่ค่อนข้างสูงของกลุ่มที่ถูกเลี้ยงแบบแยกกันเพื่อให้ปลอดภัยจากการติดเชื้อหรือโรคติดต่อจากเด็กด้วยกันเองหรือผู้เข้าเยี่ยม แต่ไม่มีการเสียชีวิตของเด็กอีกกลุ่มที่ถูกเลี้ยงเเบบอยู่รวมกันและสามารถพบผู้เข้าเยี่ยมได้เป็นปกติ”

ในชีวิตการทำงาน การมีความสัมพันธ์ที่ดีมีอิทธิพลต่อ ประสบการณ์ของชีวิตการทำงาน  ความสัมพันธ์ที่ดีทำให้เกิดความรู้สึกของการเป็นส่วนหนึ่ง และการเป็นส่วนหนึ่งทำให้รู้สึกว่าชีวิตมีความหมาย

เราเลือกได้เสมอที่จะเป็นฝ่ายเริ่มในการมอบความรู้สึกห่วงใย และความสัมพันธ์ที่ดีให้กับผู้อื่นก่อน ซึ่งเป็นการสร้างความเป็นส่วนหนึ่งและมีความหมายให้แก่กันและกัน

2. จุดมุ่งหมาย (Purpose)

จุดมุ่งหมายในชีวิตคนๆ หนึ่งมีได้ 2 มิติคือ

  • จุดมุ่งหมายเพื่อตัวเราเอง
  • จุดมุ่งหมายเพื่อส่วนรวม

บางคนสามารถหลอมรวม 2 มิตินี้เข้าไว้ด้วยกันตั้งแต่แรกเริ่ม และอีกหลายคนที่มาหลอมรวม 2 มิตินี้เข้าไว้ด้วยกันหลังจากที่ได้เผชิญกับวิกฤตชิวิต

คอลส์ เด็กหนุ่มที่ยากจนแต่มีความเฉลียวฉลาด เขาเกลียดความยากจนและต้องการเปลี่ยนชีวิตตัวเอง เขาหาเงินด้วยวิธีการหลอกลวง เริ่มเข้าสู่ขบวนการค้ายาเสพติด ตอนอายุ 23 ปี และนั่นทำให้เขาเข้าๆ ออกๆ คุกเป็นประจำ แต่เขาก็ไม่เคยกังวลอะไร คิดว่าเป็นแค่อีกทริปหนึ่ง

แต่หลังจากแพทย์ในเรือนจำได้บอกเขาว่า เขาอาจจะเสียชีวิตก่อนออกจากคุก จากโรคความดัน ระดับคอเลสเตอรอลที่สูง และมีความเสี่ยงที่จะหัวใจวาย เขาได้เริ่มฉุกคิด ทบทวนเกี่ยวกับชีวิตที่ผ่านมา และจึงเข้าใจว่า จุดมุ่งหมายในชีวิตของเขาที่จะเป็นคนร่ำรวยนั้น ขัดแย้งและสร้างความเดือดร้อนให้กับผู้คนเป็นจำนวนมาก

นอกจากเขาจะหันมาใส่ใจและหาความรู้เกี่ยวกับเรื่องสุขภาพแล้ว  คอลส์ ได้ตัดสินใจว่า เขาจะช่วยผู้อื่นให้มีสุขภาพดีเพื่อเป็นการทำประโยชน์ให้แก่สังคม เริ่มจากการเป็นเทรนเนอร์ (Trainer) สอนออกกำลังกายให้เพื่อนๆ นักโทษ

และหลังพ้นโทษ เขานำแผนธุรกิจที่เขียนไว้มาเสนอต่อองค์กรการกุศล “Defy Ventures” ซึ่งก็ได้รางวัลชนะเลิศ เเละได้นำเงินรางวัลนั้นมาสร้างสถานออกกำลังกาย เน้นพื้นที่ใช้สอยขนาดเล็ก ท้ายที่สุดกิจการได้ขยายใหญ่โต

ความหมายของชีวิต คือการทำเพื่อตัวเองเเละส่วนรวม
เพื่อตนเองเเละส่วนรวม

3. การเล่าเรื่อง (Storytelling)

โดยทั่วไป คนเรามักจะไม่ได้เล่าเรื่องที่เป็นปกติ แต่จะเลือกเล่าเฉพาะเรื่องที่ดีเป็นพิเศษ หรือเรื่องที่เเย่มากๆ ที่เกิดขึ้นกับตัวเรา และอาจรวมไปถึงผู้คนรอบข้าง

ในขณะที่เรากำลังเล่า หรือพูดให้คนอื่นฟังถึงสิ่งที่เกิดขึ้น เราได้กำลังทบทวนหรือฉายภาพซ้ำเหตุการณ์ที่เคยเกิดขึ้นในอดีต

การเล่าเรื่องด้วยใจที่เป็นกลาง จะทำให้เราสามารถใช้เวลาในการใคร่ครวญ เพื่อทำความเข้าใจเหตุผลของการกระทำของตัวเรา ของผู้อื่น และของเหตุการณ์ต่างๆ เพื่อเห็นถึงความเชื่อมโยงทั้งหลายที่มีเราเป็นส่วนหนึ่งในนั้น ซึ่งโดยส่วนมาก ก็จะมีทั้งสิ่งที่น่ายินดี น่าภูมิใจ และสิ่งไม่ดีหรือข้อผิดพลาด ที่ต้องนำมาปรับปรุงแก้ไข เพื่อทำให้เกิดความหมายของชีวิตที่ดียิ่งขึ้น

และยังมี ‘เรื่องเล่า’ ของผู้คนอีกมากมาย ที่ถูกยกระดับให้เป็น คติสอนใจ แรงบันดาลใจ และอุทาหรณ์ เพื่อให้เราสามารถเรียนรู้และเลือกที่จะใช้ชีวิตได้อย่างมีคุณค่า และมีความหมาย

การเล่าเรื่องที่ถูกต้องคือการเล่าเรื่องเพื่อ ใคร่ครวญ ไม่ใช่ คร่ำครวญ เป็นการทบทวนเพื่อเพิ่มพูน มิใช่พร่ำบ่น

4. การข้ามพ้นตัวตน (Transcendence)

ความหมายของชีวิตในอีกลักษณะหนึ่งคือ การที่คนๆ หนึ่งสามารถข้ามพ้นตัวตน หรืออยู่ในภาวะของ ตัวตนที่หายไป (Ego Death) เนื่องจากการมองเห็นความจริงที่ว่า เราเป็นแค่ส่วนเล็กๆ ของธรรมชาติและจักรวาลที่ยิ่งใหญ่ เป็นการบรรลุที่ทำให้เราสนใจเรื่องตัวเองน้อยลง และให้ความสำคัญกับความจริงที่เที่ยงแท้มากขึ้น ทั้งความสนใจอยากได้และความกังวลจะหายไป คงเหลือไว้แต่การยอมรับและความเข้าใจในสรรพสิ่ง

ตัวตนที่หายไป ยังอาจหมายถึง การไม่มีตัวตน (อนัตตา) ซึ่งก็คือ สภาพว่างเปล่า การหาสภาวะที่แท้จริงไม่ได้ เนื่องจากประกอบด้วยธาตุ 4 เมื่อแยกธาตุออก สภาวะที่แท้จริงก็ไม่มี

มนุษย์เราเติบโตขึ้นผ่านความผูกพันและความสัมพันธ์ที่เรามีกับผู้อื่น จุดมุ่งหมายในชีวิตที่เรามีต่อตนเองและส่วนรวม การตีความเพื่อการพัฒนาให้ดีขึ้นจากเรื่องเล่าและการเล่าเรื่องของตัวเรา รวมไปถึงความสามารถในการมองเห็นและข้ามพ้นความเป็นตัวตน เป็นการเติบโตที่ช่วยสร้างสังคม และวัฒนธรรมที่ดี ในวงกว้าง

.

-อนัตตา-

.

หนังสือ: อะไรทำให้ชีวิตคนเรามีความหมาย

.

ร้านหนังสือ [BOOKSHOPS]

.

กดปุ่มเพื่อติดตาม

(Click to follow)


เเชร์ (Share)

<Reference list is on ABOUT US page>